bir kitabın içinde varolmanın diyalektiği....

*"Alt tabaka, bir şiir anlayışına uygun düşmeye çabalayarak şiir üreten, çabuk öğrenen, genelde belli bir süreden sonra şiirden sıkılan, ancak söz konusu anlayışın çevresel meşruiyetini sağlayan, böylelikle bir şiir anlayışının yaygınlaşmasını sağlayan küçük şairler grubudur. Hemen her şiir anlayışına mahsus böyle bir tabaka vardır. Alt tabakanın genişliği her zaman söz konusu anlayışın niteliğindeki bir değerle karıştırılır. Alt tabakadan olmayı veya olmamayı seçmek söz konusu değildir. Tuhaf ama bu, yazgı gibidir."

Söyleşi/Ayşe Keskin

1- Uzun süredir şiir, deneme ve öyküler yazıyorsunuz. İlk şiir kitabınız "Kayıp Dağ" geçtiğimiz yıl yayımlandı. İlk kitabın, yeni doğmuş bir bebeğe kavuşmanın sevincine benzediği söylenir. Bu konuda siz neler söylemek istersiniz?

Evet yaklaşık otuz, otuz beş senedir şiirle kâh muhabbet kâh çekişme içindeyiz. İlk şiirim İsmet İnönü'nün vefatı üzerine yazılmıştı. Orta ikideydim. İdarece beğenildi ve bir arkadaşım okumuştu okul bahçesindeki törende benim demeye çekindiğim bu şiiri. O gün bugün devam ede gelen bu yolculukta gençlik şiirlerimi de hâlâ saklarım bir çeyiz gibi ceviz sandığımda.

Öykülerimi ise;  bilinmezliğin çetrefilli yolculuğunda, varlığından mutluluk duyduğum, güven duyduğum, belki şiir dizelerine giremeyen pek çok şeyi paylaştığım öz kardeşim olarak görürüm. Ve yazmak eylemi başlı başına hayatımın merkezi olur.

İlk şiir kitabım Kayıp Dağ ise sizin de dediğiniz gibi 2009 Şubat ayında Kül Sanat Yayınları'ndan çıktı. Doğrudur ilk bebek ilk göz ağrısıdır. Bebeğin doğmasının sevinci kadar tatlı sıkıntılarına da göğüs germek durumunda kalırsınız. Sorumluluklar artar. Daha şefkatle, daha dikkatle, bir başka bakarsınız çevrenize. Daha bir koruyup kollarsınız. Üstüne titrersiniz. Size ait olan sizden bir parça olan sizden çıkmıştır ve hayatın kollarındadır artık. Bir anlamda ne kadar yakınsanız bir o kadar da kendi başınadır ve ayakta durmak durumundadır. Ve sizin göreviniz onu takip etmektir.

2- "Kayıp Dağ" için "sorulardan sıkılmış bir Ayşe Masalı"nın yanıtlarıdır diyebilir miyiz?

Aslında yanıtlardan ziyade tam olarak soruların o dağa ulaşmasıdır diyebiliriz. 

3- Dağa seslendiğimizde, karşıdan boşluğa savurduğumuz sesimizin yankısını duyarız. "Kim", "İçime İçime" başlıklı şiirlerinizde harflerle oluşturulmuş bir boşluk, bir uçurum var gibi. Burada aklıma Behçet Necatigil'in "Modern şiir biraz da okur tarafından doldurulması gereken boşluklar taşıması gerekir" cümlesi geliyor. Bu bağlamda Ayşe Keskin'in izleği modern şiirden yana mıdır?

Dağa seslenmek için önce dağa çıkmak gerekir ki seslendiğinizde karşı bir ses gelir. Tecrübeyle sabit, size dönen bir cevaptır. Bir cevap ki "Sesim sesim" diye bağıran, kendi sesinin tonunu, rengini, duygusunu anlamaya çalışır. Acı çığlığınız kahkahayla geri dönmez size. Kahkahanız ise sancılı bir nar gibi saçılmaz yere. Ses ne ise, o döner size. Farklı bir cevap korkutur, çünkü dağ, dağ değildir o zaman. Başka bir şeydir. Sadece o sesin kendi sesiniz olduğuna inandığınız zaman özgün sesinizi tanırsınız. Kendi sesinizi tanımak kadar mutluluk veren bir şey yoktur ve dilini çözmüşsünüzdür dağın. Dağı konuşturmak, içinizi konuşturmaktır. Ve devindiğiniz zamanı kayıt etmek... Dağın ucunda uçurumlar, dağın içinde kaynayan narsınızdır!

İzleğim sadece şiirdir. Geldiği gibi… Bu, kendi yolculuğumun izleği aslında. Kâh kanı üstünde, kâh hâlâ çıplak, kâh yıkanmış mis gibi kundaklanmış, kâh ilk nefesle canı yanmış ve ama ilk çığlıkla sevindirmiş, bazen nefesi tıkanmış kalmış. Kendi boşluğumu doldurmaya çalışırken yepyeni boşluklara da imzasını atıyorsam farkında olmadan. Bu yaşadığım zamanla ilgiliyse evet modern şiire daha yakın duruyor şiirlerim.

4-Şiirlerinizde imge yoğunluğu oldukça derin ifadelerle kıvamını bulmuş. Keza şiirlerdeki biçimsel düzenlemeler de dikkat çekiyor. Şiirde imge, anlam, biçim uyumu konusunda düşüncelerinizi paylaşır mısınız?

Bu görüşünüz için teşekkür ederim. İzleğim sadece şiir demiştim. Sadece bana verileni geri vermek. Şu kalıp, şu şekil, şu görüntü olsun diye hiç düşünmeden. Kendini nasıl doğduruyorsa öyle. Kendi şekliyle, kendi bedeniyle, sesiyle… Sadece kendi olarak. Zorlama olmadan. Nasıl akıyorsa.

Elbette şiirin işçiliği de var. Sakın yanlış anlaşılmasın. Doğumdan sonraki dinlenme süreci, dönüp dönüp okuma süreci. Düşünceyse düşünce, duyguysa duygunun tam olarak kendini ifade etmesini sağlayıcı dokunuşlar. Ve demlenmenin sonucunda ele avuca gelmesi.

5-Kitapta yer alan şiirlerin büyük çoğunluğunda başlığın ilk dize gibi oluşturulduğunu görüyoruz. Başlığın şiirin ilk dizesi olduğu görüşüne katılır mısınız?

Elbette şiir başlığı ilk göze çarpan, sandığın kilidini açan ilk anahtar. Kayıp Dağ'da yer almayan yeni bir şiirimde ( Vav) "Bütün anahtarları kendi kilidinde döndürür zaman" demiştim. Yanlış bir anahtar doğru bir kilidi açamayacağına göre, sonrasında şiirin hangi dizesini okursak okuyalım, hangi dizesini seversek, vurulursak vurulalım, hatta pek çok kilit pek çok anahtar bulursak bulalım, ilk anahtara dönüp bakma ihtiyacı duyarız. Bu anahtarla şiiri hafızamıza tekrar kilitleriz. Dolayısıyla önemli bir açış dizesi olarak görüyorum şiir başlıklarını.

6-"uzaklaşan denizdim soyunup kıyıdan, aşılmaz zaman…içerlerim…/ horonla tepinen Karadeniz masalı/derin" diyorsunuz. Karadeniz kültürünün derinliğindeki ana etken nedir?

Karadeniz, pek çok medeniyeti barındırmış olmasının birikimiyle kültürünü de derinleştirmiştir. Rum'u Ermeni'si, Gürcü'sü, Laz'ı bu toprakların üstünde yaşamış dolayısıyla yaşayan her halk kendinden pek çok izler bırakmış bu topraklara.  Yaşanmış aşklar, birlikteliklerden doğanlar. Kalanlarla gidenlerin birbirine kazandırdığı diller, dinler, tavırlar, yeme içme alışkanlıkları vs. pek çok etkileşimi de sağlamıştır. Çok basit bir örnektir ama burada köy kadınlarının bellerine taktıkları peştamal bile renk renktir. Bir köyden diğer köye farklılık gösterir. Başlarına örttükleri örtünün bile bağlama çeşidi ayrıdır. Her köyün, her sınırın kendine özgü rengi, sesi ritmi ve havası vardır. Yöresel oyunlarda bile bu fark göze çarpar.

"Bedel Derin" şiiri; değişen zaman, değişen kültürel, sosyolojik, yapısal yozlaşmaların neticesinde ucuz, günü kurtarma amaçlı eylemlerin getirdiği derinliği, deryadan uzaklaşan bir kentin, deryayla bağı kesilen bir kentin kıyılarında hamsinin tohumunun da sakıza bulanıp ezileceğini, ezildiğini, recm edildiğini işaret eder.

                            

7-Güldünya başlıklı şiir, kadınlara uygulanan töre baskılarının sonuçlarını sorguluyor gibi. Kadına uygulanan şiddet ve ayrımcılığın önlenmesinde toplumun eksikliği sizce hangi sebeplerden kaynaklanıyor?

Elbette, öncelikle “Güldünya”nın töre baskısıyla katledilmesinin verdiği üzüntüyle içselleştirdiğim bir şiir bu. Bir ucu kırsala, bir ucu merkeze bağlı bir vahşetin şiiri... Çalışan, düşünen, üreten kadınların da aynı şiddete ve ayrımcılığa maruz kaldığını, kendini ifade aşamasında susturulmaya çalışıldığını da sorguluyorum. Ezberi bozmak zaten başlı başına sindirilmesi gereken eylemler olarak görülür ki toplumlarda kalıplaşmış erklerin bu sindirmeyle, tepeledikleri şeyin aslında kendi eksiklerini, gediklerini çıkaracak yeni düşüncelerin yere yığılmasını istemeleri olduğunu düşünüyorum. Kendi alanlarını daraltacak ne kadar eylem, düşünce, duygu varsa bunlara baskı yapmak iktidar sahiplerinin güçlerini koruma adına bir stratejisi sanki.  Aydınlanmayan her karanlık korkutur aslında. Karanlığı aydınlatmak yerine galiba karanlığa kurşun sıkmak da bu korkunun sonucu oluyor. Gelmiş geçmiş tarihlere baktığımızda çok da değişen bir şey yok gibi. Kısır bir döngü kendini yineleyip duruyor. Eksiklik giderildikçe, yeni eksiklikler doğuyor. Sebep sonuç ilişkileri de çözülmeyen denklemler olarak kalıyor elimizde avucumuzda. Ve başvurulan hiç bir kaynak nedense bu elleri tutturamıyor.

8-Şiir kitaplarının okura ulaşma, dağıtım sürecinde zorluk yaşanıyor mu? Ve "Seyir Defteri" ne kayıtlı yeni bir dosya hazırlığınız var mı?

Zorluk olmaz olur mu? Hele ki şiir kitapları… Bu çok uzun, bir o kadar da üzücü bir konu. Öyle ki şiir kitabı çıkaran pek çok kişinin doğan yeni bebeğinin sevincini yaşayamadığını da düşünüyorum.

Evet "Seyir Defteri"nde mevcut dosyalar var. Hem şiir, hem öykü, hem de deneysel metinlerden oluşan dosyalar... Kolay kitap çıkaran biri değilim galiba. Onlar da sandıktan çıkacakları günü bekliyorlar.

-Ayşe Hanım söyleşi için teşekkür ediyorum

-Ben teşekkür ederim Fatih Bey. Başarılarla dolu ve uzun ömürlü bir yazın hayatı diliyorum. 

BETÜL TARIMAN’LA ŞİİRE HAYATA DAİR

Fatih Yavuz Çiçek Sordu, Betül Tarıman Yanıtladı

- Betül Hanım günümüzde Türk şiirinin bittiği, tıkandığı görüşleri var. Fazıl Hüsnü Dağlarca bir söyleşisinde “İnsanın bittiği yer olabilir ama şiirin bittiği yer olamaz” diyordu. Sadece şiir yazmakla kalmayan, şiirin sorunlarının çözümlenmesine ilişkin yazılar kaleme alan, çeşitli edebiyat ödüllerine kurucu ve jüri üyesi olarak katkıda bulunan bir şair olarak bu konuda neler söylemek istersiniz?

- Bu bence komik bir söylem. Evet, bazı kişiler, konu kıtlığı çektiklerinden midir nedendir Türk şiirinin bitip tıkandığını söylüyorlar. Türk şiiri ne bitti ne de tıkandı. Çünkü okuduğum örnekler bunun böyle olmadığını bana söylüyor. Geçmişte de buna benzer ifadeler kullanılmış ama ne şiir bitmiş ne de tıkanmıştı. Özellikle ben genç şiire baktığımda umutlanıyorum. Genç arkadaşlarımın güzel şiirler yazdığını gördükçe seviniyor, bundan sonra neler yazacaklarını merak ediyorum. Son yıllarda çıkan şiir yıllıklarını okuduğumda, yıllıkların son sayfalarından okumaya başladığımı itiraf etmeliyim. O sayfalarda genç, diri bir şiir dikkatimi çekiyor. Lakin şiir yazılıyor. İnsan var oldukça, şiirde var olmaya devam edecektir. Hem zaten burada bu söyleşiyi yapıyor olmamız bile şiirin bitmediğine kanıt değil midir? 

- Şiiri özgün ve özgür kılan en etkin araçlardan, edebiyatın en sağlam delillerinden birisi de kuşkusuz dil. Türkçenin yabancılaşmaya karşı kendini koruyan bir yapısı olduğu, dışarıdan aldığı sözcükleri içine katarken değiştirip, dönüştürdüğü söylenir. Dil ve edebiyatta kullanımı hakkında düşüncelerinizi öğrenebilir miyiz?

- Düşünce ve duygularımızı etkili bir biçimde anlattığımız bir anlatım biçimi edebiyat. Şiirde kendimizi ifade ettiğimiz türlerden biri. Binlerce yıldan bu yana söyleniyor yazılıyor. Söylendiği, yazıldığı her dilde anlam buluyor. Bu zengin dil, insana yeni olanaklar sunuyor her seferinde. Böyle denilince akla Yunus Emre, Dadaloğlu, Karacaoğlan ve Dağlarca gibi isimler geliyor. Onlar arı Türkçeden ödün vermeyerek duygularını samimi bir şekilde ifade etmişler. Dışardan aldıkları sözcükleri Türkçenin ses yapısına uydurmayı başarmış dili zenginleştirmişlerdir.    

- Mesleğiniz gereği ülkemizin değişik illerinde görev yaptınız. Bu sebeple şiirlerinizde hayatın her rengini görmek mümkün. Elbette her ilin kendine has özellikleri, kültürel birikimi var. Farklı yerlerde yaşamanın, o havayı duyumsamanın şiirinize katkıları oldu mu?

- Çocukluğumdan bu yana geziyorum desem yalan olmaz. İlk önceleri babamın mesleği buna vesile oldu. Daha sonra da kendim Anadolu’nun çeşitli kentlerini gezdim. Gezip gördüğüm kentler beni etkilediler. Farklı kültürler, coğrafya… Ama en çok Bingöl. Orası bizim çıkış kapımızdı. İstanbul’da, dört duvarla çevrili evimizden sonra kendimizi sokağa çıkarmıştık. Tek katlı prefabrik evler, alabildiğince geniş oyun alanları bizi büyülemişti. Tam iki yıl boyunca oynayabildiğimizce oynadık Bingöl sokaklarında. Kürt arkadaşlarımız oldu. Birlikte aynı sıralarda oturduk, oyun oynadık, yemek yedik. Ardından benim öğretmenlik hayatım başladı. Babamın peşi sıra gittiğimiz Erzurum, Bingöl, İzmir, İstanbul, Konya, Gaziemir, Keşan’a bu kez Trabzon, Kastamonu ve Antalya gibi şehirler eklendiler. Elbette gezip gördüğüm kentler bu kadarla sınırlı değil. Etkinlik ya da gezme amaçlı gittiğim yerlerde daha sonra bunlara eklendiler. Sonuçta her gittiğim kent beni etkiledi, dönüştürdü. Türkiye’nin doğusu ile batısı arasındaki uçurum başından beri beni dehşete düşürdü. Bu uçurumun, farklı yaşamakların, kültürün elbette ki şiirime katkıları oldu. Zenginleştim. Zenginlik şiirime sindi. Şimdi bu birikimden edindiklerim şiir olup çıkıyor.

- Mavi Han başlıklı şiirinizde “ ben bahçe isterim çokları nar / içimden şehirler geçer ve içimde alevden sayfalar” diyorsunuz. Burada bir iç gurbet var gibi ve gurbet kavramı deyince akla ayrılık, bekleme, kavuşma halleri geliyor. “bir şehirden öbürüne” insanın gurbeti sizce nerede biter?

- Çocukluğumdan beri nerdeyse gurbette yaşıyorum. Hiçbir yerde kalıcı olmadım. Ailem gibi. En fazla kaldığım yer, zorunlu hizmet görevimi yapmak için gittiğim Kastamonu oldu. Orada da hep gittim gideceğim korkusuyla yaşadım. İçimdeki bu gurbetlik hali hiç bitmedi. Garip bir şeydi bu. İnsanın içini acıtan… Bir yerli olma duygusunu ise hiç yaşamadım. Doğrusu bu ya, bir yere yerleşik olmayı çok isterdim. Gezeyim dolaşayım ama yerim bellediğim yere yeniden döneyim. Bu olmadı. Her seferinde alıştığım kentler, derken yeniden başlayan yolculuk… Bir de buna kendi içimde yaptığım yolculuklar eklendi. Bu da diğerinden farklı değildi. Lakin insan içinde farklı dünyaları barındırıyor. Sürekli bir dünyadan ötekine gidip geliyor. Bu da başka bir gurbetlik hali işte. Bu nedenle her seferinde taşındık içimdeki benle bir başka yere. Her seferinde ayrılık, bekleme, kavuşma… Hâlden hâle geçtim nerdeyse. Bu gurbetlik hali sanırım hiç bitmeyecek. Bitmesin de. Çünkü her olumsuz gibi görünen şeyde olumluya evirilen bir şey var. Bu da bende şiir olup çıkıyor. Ya da bir çocuk öyküsüne, şiirine dönüşüyor.  

- “ Turnadağ’da bir fidan var” en çok etkilendiğim şiirlerinizdendir. “ evlilik süsü verilmiş odalarda / bir kaygıyla uzlaşmak / anahtarın kilitte dönmesinin kalpte bıraktığı ses kadardır” dizeleri toplumsal bir konuyu lirik bir söylemle ifade ediyor. Şiirde lirizmi vazgeçilmez buluyor musunuz?

- İnsan başından beri bir şiir yazıyor. Acısını, kederini, sevincini, aşkını… Ele geçen buluntular bunun böyle olduğunu bize gösteriyor. Ben de başından beri dünyanın, insanın hallerini dert edindim kendime. Evlilik kurumuna eleştirel gözle bakmayı denedim. Dört duvar arasında olup bitenler beni çok etkiledi. Sevgiliyken konuşan insanların evliyken içine düştükleri boşluk, konuşmadan zaman geçirilen evler… Büyüyen çocuk… Tüm bunları yazarken, lirizmi elden bırakmadım elbette. Bunun önemli olduğunu düşünüyorum. Öte yandan bilenler bilirler, klasik Çin, eski İzlanda, Osmanlı divan edebiyatı gibi bazı edebiyatlarda kullanılan dil, halkın günlük dilinden farklıdır. Batı edebiyatında da gündelik dilin kullanılması yenidir. İngiliz edebiyatında konuşma diliyle yazan ilk yazar Daniel Defoe’dur. Her şeye rağmen konuşma dilinin edebiyata girmesi, edebi dilin özel bir dil olmasını engellememiştir. Türk edebiyatında, şiirimizde bunun örneklerine sıklıkla rastlıyoruz.  

- “Sayıların Niyeti”ni sormak istiyorum. Şiirde birden dokuza geldikten sonra “ dokuz beklemektir / dokuzdan dokuzu çıkardım / kaldı sıfıra sıfır / sıfırla birlik kendime kaldım / ondur hayatının hikâyesi” diyorsunuz. Şiirin bütününde ironik bir söylem, sayılar meslekler, adresler, iç içe geçmiş insana ait halleri sanki aynı sahnede kelimelerle gösterime sunulmasını andırıyor. Şiir ve matematik arasında doğru bir orantı kurulmasını nasıl değerlendiriyorsunuz?

- “ Russell, “İyi anlaşıldığında matematiğin yalnız doğruluğu değil, üstün bir güzelliği de içerdiği görülür. Yaratılışımızdaki zaafları okşamaktan, resim ve müziğin abartılı çekicilinden uzak, bir heykel kadar soğuk ve yalın, yalnızca büyük sanatta bulduğumuz yetkin, katıksız bir güzelliktir bu. Yüceliğin denek taşı olan gerçek ruhsal erinç ve doygunluğa, insandan daha fazla olma duygusunaysa, şiirde olduğu kadar matematikte de erişebilirsiniz” der. Galileo’nun, “ Evren matematik diliyle yazılmıştır; harfleri üçgenler, daireler ve diğer geometrik biçimlerdir. Bunlar olmadan tek sözcüğü bile anlaşılmaz; bunlarsız ancak karanlık bir labirentte dolanır” sözleri de zaman zaman matematik sevmeyen biri olarak kulaklarımda çınlar durur. Oysaki dersi farklı bir şekilde anlatan hocalarım olsaydı, şiirle aramda kurduğum güzel ilişki gibi matematik dünyası ile de aramda güzel bir bağ kurulabilirdi. Fakat bu mümkün olmadı. Bu dünyaya şiirle bakabildiğim gibi matematik gözüyle bu dünyaya bakamadım. Bunun için farklı bir ruh hali, tutum gerekiyordu. Ah keşke sevgili hocalarım dersi farklı bir şekilde anlatsalardı da, ben de matematiği sevebilseydim. Ama yapamazdılar. Çünkü onlar bu işi memur şair, memur fizikçi, memur matematikçi edasıyla yapıyordular. Yoksa ben de Matematiksel olarak,  matematikçi Gödel gibi sayıları, geometrik nesneleri beynimde uçuşturabilir, anlamlandırabilirdim. Şiir yazarken gözümün önünde canlanan şeyler dünyası bir matematik problemini çözerken gözümün önünde canlanabilirdi. Kötü bir kâşiftim olsa olsa matematik söz konusu olduğunda. Bu anlamda bakıldığında şiir ve matematiği yaratıcılık anlamında birbirine yakın buluyorum. Çünkü şiirde herkesin göremediğini görmek, gördüklerimi şiire dönüştürmek hoşuma gidiyor. Matematikte şiirden farklı değil.     

- Şiiri hayatın siyah- beyaz negatiflerinin kelimelerle tab edilmiş fotoğraf karelerine benzettiğim olmuştur. Son yayımladığınız kitabınız Ağır Tören’den bir önceki kitabınız Kar Merdiveni’ninde de insana ait görülmüş, yaşanmış ne varsa kelimelerle fotoğraflanmış, özellikle kadın sorunlarına ayna tutulmuş hissini veriyor. Burada aklıma Tarkovsky ve şiirsel figürlerle dolu “Ayna” filmi geliyor. Bu noktada “ Kar Merdiveni”nin şiir kitabı olmasının ötesinde çok daha farklı bir konsepti olduğunu söyleyebilir miyiz?

- Tam da burada aklıma Kastamonu’da öğrencilerimle iki yıl boyunca çıkarttığım “Toplu Fotoğraflar” dergisi geldi. Bu, “Kardan Harfler” adı ile çıkan kitabımda yer alan bir bölümdü. Daha sonra çıkardığımız dergiye ad oldu. Ben de her şiiri çekilmiş fotoğraf karesine benzetirim. Böyle düşündüğümden olsa gerek, kitabıma böyle bir bölüm yapmıştım. Neyse bu böyle. Gelelim asıl konuya. Gerek Kardan Harfler’adlı kitabımda, gerek Güle Gece Yorumları, Kar Merdiveni ve Yapı Kredi Yayınlarından çıkan son kitabım Ağır Tören’de de kadın sorununa eğildim. Bu sanırım son kitabım Ağır Tören ve bundan önceki kitabım Kar Merdiveni’nin de daha çok hissedilir oldu. Sanki bıçağın kemiğe dayandığı yerdi ve ben de yazdım. Sert şiirlerdi bunlar. Binlerce yıldır görmezden gelinen kadını görmezden gelemezdim. Onun acısı hepimizin acısıydı. Doğuda ezilen kadınla, batıda yaşayan kadın arasında büyük farklılık yoktu. Belki biri ötekinden daha fazla eziliyordu. Ama sonuçta eziliyordu. Şimdi de durum farklı değil. Okumuş olmak cahillik götürmüyor. Bu edebiyat dünyasında da böyle. Dergileri erkekler çıkartıyorlar. Yarışma jürileri erkeklerden oluşuyor. Bir lütufmuş gibi bir ya da iki kadın jüride yer alıyor. Seçilen, ödüle değer görülen eserler erkek egemen bakış açısıyla değerlendiriliyor. Örneğin geçen yıl Antalya’da düzenlenen Altın Portakal şiir ödülünde tek kadın jüri üyesi yoktu. Bakalım bu yıl jüride kadın yer alacak mı? Merakla bekliyorum. Öte yandan düzenlenen panellerde de erkek şairler sırayı kadınlara kaptırmıyorlar. Bu nasıl hakkaniyetse. Anlaşılır şey değil. Bir de bunu yapanlar kendilerini demokrat, eşitlikçi diye tanımlayan insanlar, şairler. Bilmezler ki ilk doktorlar, ilk sanatçılar, şairler kadınlar. Sürekli olarak kadın şairlere dosya yapanlar onlar. Kadınları toplayıp toplayıp kadın şairler buluşması adıyla etkinlikler düzenleyenler de. ( farklı amaçlarla yapılanları dışarıda tutarak) Durum böyle olunca erkek şairler adına bir dosya neden düzenlenmediği sorusu aklımızın bir kenarına takılıp kalıyor. Kimi kez de sevdiğim, dost bildiğim bir şair tarafından, şiirin kadınlarına erkek egemen bakış açısıyla şiir yazılabiliyor. Hüseyin Avni Cinozoğlu’nun “ Bacıyan-ı Rum Ya da Mihri Hatun’un Kardeşleri” adlı şiiri işte bu türden bir şiir. Mihri Hatun bildiğimiz gibi Amasyalı. Yazdıklarıyla dönemi içinde yazan şiir yazan kadınlardan ayrılmış. Günümüze kalmış, kendini kadın, insan olarak ifade edebilen biri. Öte yandan şiirimizde 90’lı yıllardan beri bir kırılmanın yaşandığı da gerçek. Kadınlar hiçbir dönemde olmadığı kadar rahat kalem oynattılar edebiyatın her alanında. Özellikle şiirde. Aşklarını, cinselliği kimi kez erotizme varan söylemle anlattılar. Kimi kez Mihri Hatun örneğinde olduğu gibi yalnız kalmak pahasına. Nitel ve nicel anlamda gelişme göze çarptı. Sanırım bu bazı şairlerin gözünü korkuttu. Bu kimi kez dile getirilmedi. Bazen de Cinozoğlu’nda olduğu gibi şiir yolu ile dile geldi bu endişe. Cinozoğlu erkek egemen bakış açısıyla yazdığı şiirle hemcinslerinin düşüncelerini şiiri yoluyla aktardı. Onun, “ ne localarda huzur kaldı / ne adab-ı muaşeret / geçti beylerin zamanı / biraz musavat hanımefendiler biraz adalet” demesi biraz da bundan kaynaklanıyor.  Bir de sanki güzel olanların şiir yazamayacağı, tesadüfen şair oldukları kanısına kapılıveriyor şu dizelerinde olduğu gibi: “ defilenin en güzeli kızımız gonca / sanki tesadüfen şair olmuş / manken olsaydı Keriman Halis’ten sonra / bir birincilik daha gelirdi Türkiye’ye / dünya güzellik yarışmasında” Şiir böyle uzayıp gidiyor. Sanki şiir uzasa şiir yazan kadınların sayısı da artacak. Şiiri okudukça, bir de şiir yazan şair kadının önünde hizaya giren kadınlar göze çarpıyor. Aslında kimsenin kimsenin önünde hizaya girdiği falan yok ama bu Cinozoğlu tarafından öyle algılanmış. Herkes şiirini yazıyor. Hem de iyi yazıyor. Yazmalı da. Şiire yeniden geri dönecek olursak… Sonuçta bu şiirle ilgili olarak bir iki kişi dışında kimse bir şey söylemedi. Ayrıca Cinozoğlunu’da kınamıyorum çünkü o da bu toplumun üyesi. Bu söylemlerle büyümüş, büyütülmüş. Sanırım kafa yapımızı değiştirmek gerekiyor.    

İşte belki de bu nedenle birazda ayna tutmak istedim kendimize. Bir sorunu işaret etmek, göstermek istedim. Sanırım bu bir başına yapılacak bir şey değil. Birlikte çözülebilecek bir sorun olarak görünüyor buradan bakıldığında.         

-  Betül Hanım söyleşi için teşekkür ediyorum.

-  Ben teşekkür ederim.    

Kitap Ağacı Buluşmaları

Geçen haftayı önemsediğim iki etkinlikle uğurladım. Birincisi Kırıkkale Merkez Anadolu Lisesi'nin resim sergisi. Diğeri "Kitap Ağacı" grubunun organize ettiği kitap okuma buluşmalarıydı.

Resim sergisinde beğendiğim çalışmaların fotografını çektim. 

Cumartesi günü "Kitap Ağacı" grubu üyelerinin katılımıyla birlikte öğlen'den itibaren Villa Cafe'de Serkan Türk'ü ağırladık. Serkan'la; kitapları, şiirleri, yazma süreci, okuduğu, takip ettiği isimlere kadar merak edilen her ayrıntıyı yanıtladığı interaktif bir söyleşi gerçekleştirdik. Şiirler okuduk. Serkan'ın "geldim" isimli şiirini okuduğum etkinlikte daha sonra Dostyevski'nin "Suç ve Ceza" isimli kitabını konuştuk. Popüler isimler ve ticari amaçlarla çıkarılmış yazarların kitaplarına yönelişin sebeplerini irdeledik. Etkinliğe katılan ve kendi yazdıklarını nasıl yayımlayacaklarını sorgulayan okurlara Ayna İnsan'ın eski ve yeni sayısından verdim ve derginin yayın kuruluyla ürün paylaşmalarını önerdim.

Etkinliği tamamladıktan sonra başlayan sağanak yağıştan kaçarak geldiğimiz Batman Sofrası'ndaki otantik çadırda sohbetimizi sürdürdük.

Bütün kitaplarını okuduğum Serkan Türk'ün, "Rüzgârlı Camlar" isimli öykü kitabını ve "içimiz çölse biri geçmiştir" isimli şiir kitabını değerlendirdiğim yazıları buradan paylaşmanın zamanı geldi sanırım.

İyilikle kalın...

fy